ختنه یکی از رایج ترین اقدامات پزشکی در نوزادان و کودکان پسر است که علاوه بر جنبه های فرهنگی و مذهبی، از نظر علمی نیز مزایای قابل توجهی برای سلامت دستگاه ادراری و تناسلی دارد. در این روش، پوست اضافی روی سر آلت تناسلی برداشته می شود تا رعایت بهداشت آسان تر شده و احتمال بروز برخی بیماری ها کاهش یابد. امروزه این عمل با روش های مختلف و تحت شرایط کاملا استریل انجام می شود و در صورت انتخاب زمان مناسب، معمولا با عوارض بسیار کمی همراه است. آگاهی والدین از روش های انجام، مراقبت های بعد از عمل و مزایای علمی این جراحی می تواند به تصمیم گیری بهتر کمک کند. در ادامه این مقاله، به مهم ترین نکات مربوط به ختنه به زبان ساده و بر اساس منابع معتبر پزشکی می پردازیم.
عمل ختنه چیست و چگونه انجام می شود؟
ختنه یک عمل جراحی سرپایی است که در آن پوست اضافی روی سر آلت تناسلی برداشته می شود. این اقدام معمولا توسط متخصص اورولوژی یا جراح اطفال و با رعایت کامل اصول استریل انجام می گیرد. بسته به سن کودک، از بی حسی موضعی یا بیهوشی کوتاه مدت استفاده می شود تا هیچ گونه درد قابل توجهی احساس نشود. پس از برداشتن پوست اضافه، محل جراحی با بخیه های جذبی یا ابزارهای مخصوص بسته می شود. کل فرایند معمولا بین 15 تا 30 دقیقه زمان می برد و بیمار در همان روز مرخص می شود. رعایت توصیه های پزشک، تمیز نگه داشتن محل جراحی و مراجعه برای معاینه در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، روند بهبود را تسریع می کند. در اغلب موارد، کودک طی چند روز فعالیت های عادی خود را از سر می گیرد.
چرا دکتر داریوش محمدی انجام ختنه را توصیه می کند؟
طبق نظر متخصص اورولوژی در تهران دکتر داریوش محمدی ، مطالعات منتشر شده در دانشگاه ها و مراکز پژوهشی معتبر جهان نشان داده اند که ختنه تنها یک اقدام با جنبه فرهنگی یا مذهبی نیست، بلکه فواید پزشکی اثبات شده ای نیز دارد. بر اساس این تحقیقات، انجام این عمل در نوزادی می تواند خطر ابتلا به عفونت های ادراری را به طور قابل توجهی کاهش دهد؛ موضوعی که در پیشگیری از آسیب های کلیوی در کودکان اهمیت زیادی دارد. همچنین شواهد علمی نشان می دهند که در بزرگسالی، احتمال ابتلا به سرطان آلت تناسلی در افراد ختنه شده کمتر است و خطر انتقال برخی ویروس ها مانند HPV نیز کاهش می یابد. به همین دلیل بسیاری از انجمن های معتبر اورولوژی و اطفال، با در نظر گرفتن شرایط هر بیمار، این جراحی را دارای مزایای قابل توجه برای سلامت می دانند و انجام آن را از دیدگاه علمی اقدامی مفید ارزیابی می کنند.
مهم ترین مزایای علمی ختنه برای سلامت آقایان
مطالعات متعدد نشان داده اند که انجام این جراحی می تواند فواید پزشکی قابل توجهی داشته باشد، از جمله:
- کاهش عفونت های ادراری : احتمال ابتلا به عفونت ادراری در سال اول زندگی به طور چشمگیری کاهش پیدا می کند.
- رعایت آسان تر بهداشت : تجمع ترشحات و آلودگی زیر پوست اضافه کمتر شده و شستشو ساده تر انجام می شود.
- کاهش التهاب سر آلت و پوست اطراف آن : احتمال بروز التهاب های مکرر و عفونت های موضعی کاهش می یابد.
- کاهش احتمال تنگی پوست آلت : مشکلاتی مانند عدم عقب رفتن پوست اضافه یا گیر کردن آن کمتر دیده می شود.
- کاهش انتقال برخی عفونت های جنسی : تحقیقات نشان داده اند احتمال انتقال بعضی ویروس ها و بیماری های مقاربتی در بزرگسالی کاهش می یابد.
- پیشگیری از برخی سرطان ها : احتمال ابتلا به سرطان آلت تناسلی بسیار کمتر می شود و همچنین خطر انتقال ویروس HPV به شریک جنسی کاهش پیدا می کند.
- کاهش نیاز به جراحی در آینده : بسیاری از مشکلات مادرزادی یا التهابی که ممکن است بعدها نیاز به عمل داشته باشند، با انجام زودهنگام این اقدام قابل پیشگیری هستند.
به همین دلیل بسیاری از انجمن های علمی، انجام این عمل را در شرایط مناسب دارای فواید پزشکی قابل توجه می دانند.
بهترین سن برای انجام ختنه چه زمانی است؟
بهترین زمان برای ختنه معمولا دوران نوزادی، به ویژه در هفته ها و ماه های نخست پس از تولد است. در این سنین، ترمیم زخم سریع تر انجام می شود، احتمال خونریزی و عفونت کمتر است و کودک نیز خاطره ای از عمل نخواهد داشت. البته در صورت وجود برخی بیماری های مادرزادی، مشکلات انعقادی یا ناهنجاری های آلت تناسلی، ممکن است پزشک انجام جراحی را به زمان دیگری موکول کند. اگر این عمل در نوزادی انجام نشود، در هر سنی با نظر پزشک و رعایت شرایط مناسب قابل انجام خواهد بود.
آشنایی با روش های متنوع ختنه در آقایان
- روش جراحی کلاسیک
در روش جراحی کلاسیک، پزشک پس از بی حسی یا بیهوشی مناسب، پوست اضافه را با ابزار جراحی برداشته و لبه های پوست را با بخیه های جذبی ترمیم می کند. این روش یکی از دقیق ترین تکنیک ها محسوب می شود و امکان کنترل کامل میزان برداشت پوست را فراهم می کند. در کودکانی که مشکلات مادرزادی یا چسبندگی دارند نیز کاربرد زیادی دارد. دوره بهبودی معمولا بین 7 تا 14 روز است و بخیه ها به مرور جذب می شوند. رعایت بهداشت، استفاده از پمادهای تجویز شده و جلوگیری از فشار به محل جراحی در این مدت اهمیت زیادی دارد.
- روش حلقه پلاستیکی (Plastibell)
در این روش، یک حلقه پلاستیکی مخصوص روی سر آلت قرار می گیرد و پوست اضافه با نخ بسته می شود. در نتیجه خون رسانی به پوست قطع شده و طی چند روز، پوست همراه با حلقه به طور خودکار جدا می شود. این تکنیک بیشتر برای نوزادان کاربرد دارد و معمولا خونریزی بسیار کمی ایجاد می کند. والدین باید تا زمان افتادن حلقه، محل را تمیز نگه دارند و از دستکاری آن خودداری کنند. در صورت باقی ماندن حلقه بیش از زمان تعیین شده یا مشاهده تورم شدید، مراجعه به پزشک ضروری است.
- روش گومکو (Gomco Clamp)
گومکو یکی از روش های رایج در بسیاری از مراکز درمانی جهان است. در این تکنیک، یک وسیله فلزی مخصوص روی سر آلت قرار می گیرد تا از آن محافظت کند. سپس پوست اضافه با فشار کنترل شده ثابت شده و برداشته می شود. این روش باعث کاهش خونریزی حین عمل شده و دقت بالایی دارد. انتخاب آن به تجربه جراح و شرایط بیمار بستگی دارد. پس از پایان عمل، مراقبت های معمول مانند شستشوی مناسب، استفاده از پماد و پیگیری وضعیت ترمیم توصیه می شود. اغلب کودکان بدون مشکل خاصی دوران نقاهت را پشت سر می گذارند.
برای افتادن سریع تر بخیه های ختنه چه کارهایی انجام دهیم؟
برای اینکه بخیه های جذبی در زمان طبیعی خود جذب شوند و روند ترمیم به خوبی پیش برود، رعایت نکات زیر اهمیت دارد:
- محل جراحی را همیشه تمیز و خشک نگه دارید.
- داروها و پمادهای تجویز شده را دقیقا طبق دستور پزشک مصرف کنید.
- از کندن یا کشیدن بخیه ها خودداری کنید.
- پوشک کودک را مرتب تعویض کنید تا محل زخم آلوده نشود.
- لباس زیر یا پوشک خیلی تنگ استفاده نکنید.
- تا زمان بهبود کامل، از وارد شدن ضربه یا فشار به ناحیه جراحی جلوگیری کنید.
- در صورت قرمزی شدید، ترشح چرکی، خونریزی مداوم یا تب، سریعا به پزشک مراجعه کنید.
- بخیه های جذبی معمولا طی 7 تا 21 روز به تدریج از بین می روند و نیازی به کشیدن آنها نیست.
- از مصرف داروهای گیاهی یا مواد سنتی روی زخم بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
- جلسات معاینه بعد از عمل را فراموش نکنید تا روند ترمیم توسط پزشک بررسی شود.