مثانه ، عضو مهم در سیستم ادراری انسان است که نقش اصلی آن ذخیره و تخلیه ادرار می باشد. بروز تومور در این عضو ، می تواند به شکل های مختلفی نمایان شود و از نظر شدت و تاثیرات آن بر زندگی بیمار ، بسیار متغیر باشد. تومور مثانه می تواند خوش خیم یا بدخیم باشد و در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع ، به مشکلات جدی تری منجر گردد. در ادامه این مطلب از متخصص اورولوژی خوب در تهران دکتر داریوش محمدی ، به بررسی عوامل خطر، علائم ، روش های تشخیص و درمان های مختلف سرطان مثانه خواهیم پرداخت.
آشنایی بیشتر با تومور مثانه
تومور مثانه به رشد غیرطبیعی سلول ها در بافت مثانه گفته می شود که می تواند خوش خیم یا بدخیم باشد. سرطان مثانه ، که شکل بدخیم سرطان مثانه است ، یکی از شایع ترین سرطان ها در جهان است و عمدتاً از سلول های پوششی مثانه (سلول های انتقالی) آغاز می شود. این سرطان ممکن است به لایه های عمیق تر دیواره مثانه و در نهایت به سایر قسمت های بدن گسترش یابد. تومورهای مثانه به دو دسته تومورهای مثانه مهاجم غیر عضلانی (NMIBT) و تومورهای مثانه مهاجم عضلانی (NMIBT) تقسیم می شوند. تومورهای مثانه مهاجم غیر عضلانی به طور عمده به لایه های داخلی محدود می شوند ، در حالی که تومورهای مثانه مهاجم عضلانی به لایه های عمیق تر دیواره مثانه نفوذ کرده و ممکن است به بافت های اطراف گسترش یابند. این تومورها اغلب از سلولهای اپیتلیال انتقالی مثانه شروع می شوند و می توانند با علائمی نظیر خونریزی در ادرار، تکرار ادرار، درد و سوزش در هنگام ادرار، و درد در ناحیه کمر یا شکم شناسایی شوند.
تومور خوش خیم مثانه
در ابتدا برای تشخیص سرطان از نوع خوش خیم ، پزشک معالج باید نتایج آزمایشات بیمار را مورد بررسی قرار دهد. منظور از تومور خوش خیم ، نوع غیر تهاجمی سرطان است. پزشکان از این نوع سرطان با عنوان ، سرطان سطحی مثانه یاد می کنند. یکی از ویژگی های بارز سرطان سطحی مثانه این است که تمایلی به رشد کردن و نزدیک شدن به بافت های دیگر ندارد و به سایر قسمت های بدن سرایت نمی کند. از انواع آن می توان به پاپیلوم ها و پاپیلوم های معکوس اشاره کرد. در هنگام ایجاد این عارضه علائمی مثل ، خون در ادرار و مشکلات مثانه ای را برای فرد ایجاد می کند. رشد این تومور ها تنها در مرکز مثانه رخ می دهد و از نوع پاپیلوم ها هستند و معمولا فقط یک مورد یافت می شود و اگر تومور های مسطحی در مثانه ، یافت شد آنها پاپیلوم های معکوس هستند.
تومور بدخیم مثانه
شاخصه بارز سرطان بدخیم مثانه ، سرعت رشد تومورها است که به صورت تهاجمی ، فعالیت می کنند. این رشد سریع ، باعث می شود بافت های زیرین مثانه نیز آسیب ببینند و درگیر شوند. در صورت متاستاز شدن تومور سرطانی مثانه و میزان توسعه یافتگی آن ، بیمار علائم متفاوتی را تجربه خواهد کرد. از جمله ؛
- احساس ضعف شدید در بدن
- بی اشتهایی و کاهش بسیار شدید وزن
- ورم کردن غیر طبیعی پاها
- احساس کردن درد در استخوان ها و ضعف عمومی بدن
انواع سرطان مثانه
سرطان مثانه یکی از انواع سرطان هایی است که در مثانه (اندام ذخیره سازی ادرار) آغاز می شود. این نوع سرطان می تواند انواع مختلفی داشته باشد که بسته به نوع سلول های سرطانی و موقعیت ایجاد آن در مثانه ، متفاوت است. در ادامه به انواع مختلف سرطان مثانه اشاره خواهیم کرد.
سرطان مثانه انتقالی (Urothelial Carcinoma)
این نوع سرطان شایع ترین نوع سرطان مثانه است و تقریباً 90% از موارد سرطان های مثانه را تشکیل می دهد. در این نوع سرطان ، سلول های پوششی مثانه (سلول های انتقالی) که وظیفه پوشش داخلی مثانه را دارند ، دچار تغییرات سرطانی می شوند. این سرطان می تواند در هر بخش از مثانه ، از جمله قسمت های بالایی یا پایینی ، ظاهر شود.
ویژگی ها
- معمولاً در قسمت های داخلی مثانه ، مانند جدار مثانه ، شروع می شود
- به احتمال زیاد به دیواره مثانه گسترش می یابد
- می تواند به سایر بخش های ادراری مانند کلیه ها و حالب ها سرایت کند
سرطان سلول سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma)
این نوع سرطان به ندرت در مثانه مشاهده می شود و کمتر از 5% از موارد سرطان های مثانه را تشکیل می دهد. سرطان سلول سنگفرشی معمولاً در افراد مبتلا به عفونت های مزمن مثانه یا کسانی که قبلاً تحت درمان با اشعه برای درمان سرطان های دیگر قرار گرفته اند، بیشتر مشاهده می شود.
ویژگی ها
- بیشتر در مناطقی که به دلیل عفونت های مزمن آسیب دیده است ، شروع می شود
- در مناطقی از مثانه که با بافت های سنگفرشی پوشیده شده اند ، بیشتر شایع است
- ممکن است به سرعت به قسمت های دیگر مثانه یا سایر اندام ها سرایت کند
سرطان سلول غده ای (Adenocarcinoma)
سرطان سلول غده ای مثانه نادر است و کمتر از 2% از موارد سرطان های مثانه را شامل می شود. این نوع سرطان از سلول های غده ای شروع می شود که در پوشش داخلی مثانه قرار دارند و معمولاً در افرادی که دچار بیماری هایی نظیر التهاب مزمن مثانه یا استفاده طولانی مدت از کاتتر ادراری هستند ، بیشتر مشاهده می شود
ویژگی ها
- از سلول های غده ای که در پوشش داخلی مثانه قرار دارند ، شروع می شود
- معمولاً به سرعت به دیواره های مثانه و سایر قسمت های بدن گسترش می یابد
- به دلیل نادر بودن آن ، تشخیص آن معمولاً سخت تر است
سرطان مخلوط (Mixed Carcinoma)
در برخی موارد ، سرطان مثانه می تواند شامل ترکیبی از انواع مختلف سلول ها باشد. به عبارت دیگر ، در یک نمونه ممکن است سلول های سرطانی از هر سه نوع انتقالی ، سنگفرشی و غده ای وجود داشته باشد. این نوع سرطان اغلب درمان پیچیده تری نیاز دارد.
ویژگی ها
- ترکیبی از انواع مختلف سلول های سرطانی است
- ممکن است نیاز به درمان های پیچیده تری مانند جراحی و شیمی درمانی داشته باشد
- گسترش سریع به سایر بخش ها می تواند چالش برانگیز باشد
سرطان هایپرانتروپیک (Sarcomatoid carcinoma)
این نوع سرطان نادر است و معمولا در افراد مسن و مبتلا به بیماری های مزمن مثانه دیده می شود. این سرطان می تواند در ابتدا به شکل سلول های مشابه به سارکوم ها باشد که معمولاً در بافت های نرم و درون بدن رشد می کنند.
ویژگی ها
- شامل سلول های سرطانی مشابه به سلول های سارکوم است
- به طور معمول به سرعت گسترش می یابد
- ممکن است در افرادی که قبلاً دچار سرطان های دیگر یا آسیب های مثانه شده اند ، بیشتر مشاهده شود
سرطان مثانه در مراحل اولیه (Superficial Bladder Cancer)
این نوع سرطان معمولاً به طور سطحی و محدود به لایه های بیرونی مثانه است. در بسیاری از موارد ، سرطان سطحی مثانه به راحتی درمان می شود و به سایر قسمت های بدن گسترش نمی یابد. این نوع سرطان می تواند به دو شکل تغییر کند: نوع غیر مهاجم (Non-Muscle Invasive) و نوع مهاجم (Muscle Invasive).
ویژگی ها
- سطحی و محدود به لایه های بیرونی مثانه است
- معمولاً با جراحی یا درمان های موضعی درمان می شود
- احتمال عود مجدد وجود دارد و باید تحت مراقبت قرار گیرد
از کجا بدانیم که تومور مثانه داریم ؟ توضیحات دکتر داریوش محمدی
راه های تشخیص تومور مثانه با دکتر داریوش محمدی
تشخیص سرطان مثانه از طریق چند مرحله مختلف انجام می شود که شامل آزمایش های ادرار، سیستوسکوپی، و تصویربرداری های پیشرفته است.
اولین گام در تشخیص تومور مثانه ، انجام آزمایش ادرار است که به منظور بررسی وجود خون در ادرار ، نشانگر مهمی برای وجود تومورهای مثانه است. اگر این آزمایش نتایج نامعقولی نشان دهد ، تحقیقات بیشتری می توان انجام داد تا به نتایج مفید تر دست یافت. سپس ، سیستوسکوپی ممکن است انجام شود که به عنوان یک ابزار تشخیصی مستقیم استفاده بکار گرفته می شود. این روش امکان مشاهده داخل مثانه را فراهم می آورد تا به طور مستقیم تومورها یا نشانه های دیگر از بیماری را تشخیص دهد. در صورت لزوم ، نمونه برداری از بافت مثانه نیز انجام می شود تا با بررسی میکروسکوپیک ، نوع و شدت تومور مشخص شود.
برای تصویربرداری دقیق تر، سی تی اسکن و یا ام آر آی معمولاً برای ارزیابی گسترش تومور و تعیین مرحله بیماری استفاده می شوند. این تصاویر اطلاعات بیشتری ارائه می دهند که به پزشک کمک می کند تا نقشه ای دقیق از تومور و اثرات آن بر اطراف دیواره مثانه و بافت های مجاور را بررسی کند. در نهایت ، پس از تشخیص دقیق ، برنامه های درمانی شامل جراحی برای برداشتن تومور ، شیمی درمانی و پرتو درمانی برای کنترل و تسکین علائم و ایمونوتراپی برای تقویت سیستم ایمنی بدن ممکن است از جانب دکتر داریوش محمدی بهترین متخصص اورولوژی در تهران تجویز شود.
مهمترین علامت سرطان مثانه چیست؟
مهمترین علامت سرطان مثانه ، وجود خون در ادرار (هماچوری) است که معمولاً بدون درد ظاهر می شود. این خون ممکن است به صورت واضح و قرمز روشن یا به شکل خون میکروسکوپی و غیرقابل دیدن با چشم باشد که فقط در آزمایش ادرار مشخص میشود. هماچوری ممکن است گاه به گاه باشد و در مراحل اولیه سرطان ، بیمار ممکن است هیچ علامت دیگری نداشته باشد. در برخی موارد ، بیماران ممکن است علائم دیگری نیز تجربه کنند که شامل تکرر ادرار ، فوریت در دفع ادرار ، درد یا سوزش هنگام ادرار کردن و احساس فشار در مثانه است ، اما این علائم کمتر شایع هستند و به تنهایی نشانه قطعی سرطان محسوب نمی شوند. به همین دلیل ، هرگونه مشاهده خون در ادرار باید جدی گرفته شود و سریعاً توسط پزشک متخصص بررسی شود ، زیرا تشخیص زودهنگام سرطان مثانه نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان و پیشآگهی بیمار دارد.
آیا سرطان مثانه درمان قطعی دارد؟
بله ، سرطان مثانه در بسیاری از موارد درمان پذیر است ، اما وجود درمان قطعی به مرحله تشخیص ، نوع تومور و شرایط بیمار بستگی دارد. اگر سرطان مثانه در مراحل اولیه و سطحی تشخیص داده شود ، معمولاً با روش هایی مانند برداشت تومور از طریق آندوسکوپی ، تزریق دارو داخل مثانه (ایمونوتراپی یا شیمی درمانی موضعی) قابل کنترل و حتی درمان کامل است. در این مراحل ، درصد بهبودی بسیار بالا بوده و بیمار می تواند زندگی طبیعی داشته باشد ، هرچند نیاز به پیگیری منظم وجود دارد. در مراحل پیشرفته تر که سرطان به لایه های عمقی یا سایر اندام ها گسترش یافته است ، درمان پیچیده تر میشود و ممکن است شامل جراحی برداشت مثانه ، شیمی درمانی سیستمیک ، رادیوتراپی یا ایمونوتراپی باشد. در این موارد هدف درمان می تواند کنترل بیماری ، افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی باشد.
تومور مثانه و علائم آن
- خونریزی در ادرار
- بروز برخی تغییرات در الگوی ادراری
- درد در ناحیه پایین شکم یا در نزدیکی آن
- ادرار متکرر و به مقدار کم
- احساس ادرار ناقص
- افزایش میل به ادرار
روش های اصلی درمان تومور مثانه با دکتر داریوش محمدی
- سیستوسکوپی : یکی از روش های درمان برای برداشتن ضایعاتی است که به عضله های مثانه ورود پیدا نکرده اند و فقط در سطح مثانه مشاهده می شوند. بعد از برداشته شدن این ضایعات شیمی درمانی و تزریق داروی ایمونوتراپی برای بیمار تجویز می شود.
- سیستکتومی : روش دیگری برای از بین بردن تومور های مثانه ، سیستکتومی رادیکال است. سرطان اگر دیواره های عضلانی مثانه را هم در گیر کند ، از این روش درمانی برای برداشتن مثانه نیز استفاده می شود. قبل از انجام این جراحی پزشک معالج چند جلسه شیمی درمانی را برای بیمار تجویز می کند.
- شیمی درمانی : این روش به صورت وریدی تزریق می شود. انجام شیمی درمانی قبل از جراحی ، در کاهش سایز تومورها بسیار موثر است و بعد از جراحی باعث می شود اگر سلول سرطانی در بدن باقی مانده از بین برود. روش دیگری از شیمی درمانی وجود دارد که در صورتی که سرطان غیر قابل جراحی باشد و یا بیمار توان جراحی نداشته باشد از شیمی درمانی به تنهایی و یا به همراه رادیوتراپی به عنوان درمانی ابتدایی استفاده می شود.
تومور مثانه در مردان
این نوع سرطان در بدن آقایان بیشتر یافت می شود و در رتبه های ابتدایی سرطان در جهان قرار دارد و جالب است بدانید که با بالا رفتن سن در آقایان خطر ابتلا به این بیماری هم افزایش پیدا می کند. دلیل مبتلا شدن مردان به این سرطان استفاده بیش از حد از دخانیات ، مواد شیمیایی و داشتن عفونت ادراری است.
عوامل ایجاد تومور مثانه
- کشیدن سیگار : مصرف بیش از حد سیگار باعث ایجاد آسیب های جدی در مثانه می شود. سلول های پوششی آن را تحت تاثیر خود قرار می دهد و باعث دگرگونی در ساختار آن می شود. این افراد بیشتر در معرض مبتلا شدن به تومور مثانه و یا سرطان مثانه هستند.
- استفاده از مواد شیمیایی : ورود مواد خطرناکی مانند: آرسنیک موجود در رنگ ، چرم و حتی عطر ها به داخل مثانه باعث ایجاد تومور و یا حتی سرطان می شوند.
- التهاب مزمن در مثانه : عفونت های درمان نشده مزمن مثانه ، خطر مبتلا شدن فرد به سرطان و یا تومور مثانه را افزایش می دهد.
اندازه تومور مثانه چقدر است ؟
اندازه تومور مثانه یکی از عوامل مهم در تشخیص و تصمیم گیری درمانی است. تومورها می توانند از ضایعات کوچک کمتر از ۳ سانتی متر شروع شوند و به تدریج بزرگ تر شده و ۳ تا ۵ سانتی متر یا حتی بیش از ۵ سانتی متر برسند. اندازه تومور نه تنها بر روش درمان بلکه بر پیش آگهی بیمار نیز تأثیر می گذارد ؛ تومورهای کوچک و سطحی معمولاً با روش های کم تهاجمی مانند برداشت آندوسکوپی و درمان داخل مثانه قابل کنترل هستند و احتمال بازگشت پایین تر است. در مقابل ، تومورهای بزرگ و نفوذی که به لایه های عمقی مثانه یا خارج از آن گسترش یافته اند ، نیاز به جراحی گسترده ، شیمی درمانی یا رادیوتراپی دارند. بنابراین ، تشخیص زودهنگام و اندازه گیری دقیق تومور نقش حیاتی در موفقیت درمان و کنترل بیماری دارد.
