بزرگ شدن پروستات یا هایپرپلازی خوشخیم پروستات (BPH) یکی از شایع ترین مشکلات مردان در سنین میانسالی و سالمندی است که می تواند با علائمی مانند تکرر ادرار ، شب ادراری ، کاهش فشار جریان ادرار و احساس تخلیه ناقص مثانه همراه شود. اما علت این بزرگ شدن چیست و چرا در برخی افراد شدیدتر بروز می کند؟ پژوهش ها نشان می دهد مهم ترین عامل ، تغییرات طبیعی بدن با افزایش سن و دگرگونی در تعادل هورمون های جنسی مانند تستوسترون و استروژن است ؛ تغییری که می تواند رشد سلول های پروستات را تحریک کند. در کنار سن ، عوامل ژنتیکی ، چاقی ، دیابت ، کمتحرکی و حتی التهاب های مزمن نیز ممکن است نقش داشته باشند. در این مطلب از بهترین دکتر اورولوژ در تهران ، مهم ترین علل و عوامل خطر BPH را مرور می کنیم.
دلایل ورم و بزرگ شدن پروستات چیست ؟
- افزایش سن : با افزایش سن ، این بیماری شایع تر می شود. مطالعات نشان داده است که شیوع BPH در مردان بالای 80 سال می تواند تا 90 درصد باشد. همزمان با افزایش سن تغییرات هورمونی نیز در مردان به طور محسوسی به وجود می آیند ، به ویژه تغییرات در سطح هورمون های جنسی مانند تستوسترون و استروژن که در ورم پروستات نقش دارند. با افزایش سن مردان ، افزایش تدریجی سطح استروژن و کاهش سطح تستوسترون ممکن است منجر به بزرگ شدن غده پروستات شود. این عدم تعادل هورمونی می تواند تعادل بین رشد سلولی و مرگ سلولی در پروستات را مختل کند و منجر به هایپرپلازی شود.
- عدم تعادل هورمونی : آندروژن ها ، به ویژه تستوسترون ، نقش مهمی در ایجاد BPH دارند. تستوسترون توسط آنزیمی در بدن قوی تر می شود و سپس روی غده پروستات تأثیر گذاشته ، رشد آن را تحریک می کند و منجر به ورم آن می شود. استروژن که یک هورمون زنانه در نظر گرفته می شود ، بر بزرگ شدن غده پروستات نیز تأثیر دارد. با افزایش سن مردان ، به دلیل تبدیل تستوسترون به استروژن توسط آنزیم آروماتاز ، سطح استروژن به تدریج افزایش می یابد. استروژن می تواند تکثیر سلولی و رشد بافت در پروستات را تقویت کند و به طور بالقوه ای علت ورم پروستات باشد. تعادل بین آندروژن ها و استروژن برای حفظ عملکرد طبیعی پروستات بسیار مهم است. عدم تعادل بین این هورمون ها ممکن است منجر به بزرگ شدن پروستات شود.
- ژنتیک و ورم پروستات : شواهدی وجود دارند که نشان می دهند عوامل ژنتیکی در ورم پروستات نقش دارند. چندین مطالعه ، تغییرات ژنتیکی خاصی را شناسایی کرده اند که با افزایش خطر ابتلا به این بیماری مرتبط است. این عوامل ژنتیکی می توانند بر جنبه های مختلف رشد پروستات ، متابولیسم هورمون ها و التهاب تأثیر بگذارند و به ایجاد BPH منجر شوند. به این معنی که افراد با سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری در معرض خطر بیشتری هستند. این امر نشان می دهد که عوامل ژنتیکی در ایجاد BPH نقش دارند.
- التهاب در پروستات : التهاب مزمن در پروستات با ابتلا به ورم پروستات رابطه مستقیمی دارد. التهاب پروستات می تواند باعث ایجاد یک سری رویدادهای سلولی و مولکولی شود که باعث بزرگ شدن پروستات کمک می شوند. اعتقاد بر این است که التهاب مزمن تعادل بین تکثیر سلولی و مرگ سلولی را مختل میکند و منجر به رشد بیش از حد بافت پروستات می شود که در BPH مشاهده می شود.
- عدم تعادل انتقال دهنده های عصبی : سیستم عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک در تنظیم رشد پروستات نقش دارند. سیستم عصبی سمپاتیک که اغلب پاسخ جنگ یا گریز نامیده می شود ، انقباض عضله ای در پروستات را تحریک میکند و در نگه داشتن ادرار نقش دارد. از سوی دیگر ، سیستم عصبی پاراسمپاتیک ، که به عنوان پاسخ استراحت و هضم شناخته می شود ، عضله پروستات را شل میکند و امکان ادرار را فراهم میکند. عدم تعادل در فعالیت این دو سیستم میتواند تنظیم طبیعی رشد پروستات را مختل کند و منجر به ورم پروستات شود. به عنوان مثال ، یک سیستم عصبی سمپاتیک بیش فعال و یا یک سیستم عصبی پاراسمپاتیک کم کار می تواند منجر به افزایش انقباض عضلات صاف در پروستات شود و باعث علائم ادراری مرتبط با BPH شود. سایر انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین و دوپامین نیز ممکن است در BPH نقش داشته باشند. سطوح تغییر یافته یا اختلال در تنظیم این انتقال دهنده های عصبی میتواند تعادل بین ماهیچه های پروستات را مختل کند و منجر به بزرگ شدن غده پروستات شود.
- سندروم متابولیک : سندرم متابولیک ، مجموعه ای از شرایط از جمله چاقی ، فشار خون بالا ، قند خون بالا و سطوح غیرطبیعی کلسترول است که با افزایش خطر ابتلا به BPH مرتبط است. تصور می شود که سندرم متابولیک باعث التهاب مزمن ، عدم تعادل هورمونی و مقاومت به انسولین میشود که همگی می توانند در ابتلا و حاد شدن ورم پروستات نقش داشته باشند.
- مصرف برخی داروها : برخی از داروهایی که برای درمان فشار خون تجویز می شوند ، ممکن است با تاثیر بر عضلات مثانه و دیگر بخش ها، منجر به بزرگ شدن پروستات شوند.
- انسداد خروجی مثانه : با بزرگ شدن غده پروستات ، مجرای ادرار ، لوله ای که ادرار را از مثانه خارج می کند ، فشرده میشود. این انسداد می تواند منجر به علائم ادراری مانند جریان ضعیف ادرار ، تکرر ادرار و مشکل در تخلیه کامل مثانه شود. با گذشت زمان ، عضلات مثانه ممکن است بیش از حد فعال و ضخیم شوند و انسداد را بدتر کنند. انسداد خروجی مثانه ، که اغلب توسط BPH ایجاد می شود ، می تواند به طور قابل توجهی بر عملکرد ادرار تأثیر بگذارد و به علائم مرتبط با BPH منجر شود.
سوالات متدوال بزرگ شدن پروستات
- آیا علت بزرگ شدن پروستات سرطان پروستات است؟
خیر، بزرگی پروستات (BPH) با سرطان پروستات متفاوت است. BPH یک بیماری غیر سرطانی است که در آن غده پروستات بزرگ میشود و منجر به علائم ادراری میشود. از سوی دیگر سرطان پروستات شامل رشد سلولهای بدخیم در غده پروستات است. در حالی که BPH و سرطان پروستات میتوانند همزمان وجود داشته باشند.
- آیا سبک زندگی میتواند علت بزرگ شدن پروستات باشد؟
در حالی که رابطه دقیقی بین این دو به طور کامل شناخته نشده است، برخی از عوامل سبک زندگی ممکن است بر خطر یا پیشرفت ورم پروستات (BPH) تأثیر بگذارند. چاقی، عدم فعالیت بدنی و رژیم غذایی نامناسب با خطر ابتلا به ورم پروستات مرتبط است. از سوی دیگر، یک سبک زندگی سالم که شامل ورزش منظم، یک رژیم غذایی متعادل و حفظ وزن سالم است میتواند به کاهش خطر ابتلا یا شدت علائم بزرگ شدن پروستات کمک کند.