پیچ خوردگی بیضه یکی از دردناک ترین و حساس ترین اورژانس های اورولوژی است که نیازمند توجه فوری پزشکی می باشد. در این شرایط ، بیضه حول محور خود می چرخد و مجرای اسپرماتیک را تحت فشار قرار می دهد که این امر باعث قطع جریان خون رسانی می گردد. اگر تورشن بیضه به موقع درمان نشود ، می تواند منجر به آسیب های جبران ناپذیر و حتی از دست دادن بیضه شود. شناخت علائم و اقدام سریع برای نجات بافت بیضه حیاتی است. این عارضه ممکن است در هر سنی رخ دهد ، اما الگوی خاصی در نوجوانان دارد. درک درست از تورشن بیضه می تواند جان بافت بیضه را نجات دهد.
علائم اولیه پیچ خوردگی بیضه چیست ؟
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه بیضه
- تورم و قرمزی کیسه بیضه
- درد شکمی یا ناحیه کشاله ران
- تهوع و استفراغ
- بالا رفتن بیضه آسیب دیده نسبت به بیضه دیگر
- سفت شدن کیسه بیضه
- احساس ناخوشی عمومی و ضعف
- درد هنگام لمس بیضه
- احتمال تب در موارد نادر
علت پیچ خوردگی بیضه چیست؟
- آناتومی غیر طبیعی : برخی مردان دارای آناتومی خاصی هستند که در آن بیضه به طور آزادانه در کیسه بیضه حرکت می کند که به آن بیضه شناور می گویند و خطر پیچ خوردگی بیضه را افزایش می دهد.
- ضربه فیزیکی : ضربه مستقیم به ناحیه تناسلی هنگام ورزش یا تصادف می تواند باعث چرخش ناگهانی بیضه شود.
- فعالیت شدید : ورزش های سنگین یا فعالیت های ناگهانی ممکن است منجر به تورشن بیضه گردد.
- رشد سریع در بلوغ : در دوران بلوغ ، رشد سریع بیضه گاهی باعث می شود که بیضه در کیسه بیضه فضای کافی نداشته باشد و بچرخد.
- سابقه خانوادگی : ژنتیک و سابقه خانوادگی در ابتلا به پیچ خوردگی بیضه نقش دارد.
- سرما : قرار گرفتن ناگهانی در معرض سرمای شدید ممکن است باعث انقباض عضلات و چرخش بیضه شود.
- خواب : گاهی تورشن بیضه در خواب و بدون دلیل مشخصی رخ می دهد.
- تاریخچه عمل جراحی : عمل های قبلی در ناحیه کشاله ران می تواند خطر را تغییر دهد.
احتمال از دست دادن بیضه در پیچ خوردگی شدید چقدر است ؟
پیچ خوردگی بیضه یک وضعیت اورژانسی است که در آن زمان عامل تعیین کننده است. اگر جریان خون به مدت طولانی قطع بماند ، بافت بیضه دچار نکروز (مرگ بافت) می شود. معمولاً اگر تورشن بیضه ظرف ۶ ساعت اول درمان شود ، احتمال نجات بیضه بسیار بالا است. با گذشت هر ساعت ، این احتمال کاهش می یابد به طوری که بعد از ۱۲ ساعت ، نجات بیضه بسیار دشوار می شود. در پیچ خوردگی شدید یا تأخیر در مراجعه به پزشک ، ممکن است نیاز به برداشتن بیضه (ارککتومی) وجود داشته باشد. از دست دادن یک بیضه تأثیر مستقیمی بر توانایی تولید مثل در آینده نخواهد داشت ، اما حفظ بیضه در درمان سریع تورشن بیضه اولویت است.
روش های تشخیص قطعی پیچ خوردگی بیضه
تشخیص قطعی و سریع پیچ خوردگی بیضه برای جلوگیری از آسیب های دائمی حیاتی است. پزشکان از ترکیبی از معاینه بالینی و تست های تصویربرداری دقیق استفاده می کنند:
- معاینه فیزیکی و بالینی : اولین گام ، بررسی دقیق توسط پزشک است. در پیچ خوردگی بیضه ، معمولاً بیضه در وضعیتی بالاتر از حالت طبیعی قرار دارد و لمس آن بسیار دردناک است. رفلکس های بیضه (مانند رفلکس کرمستر) در این بیماران اغلب کاهش یافته یا کاملاً از بین رفته است که یک نشانه کلیدی محسوب می شود. همچنین ممکن است کیسه بیضه دچار تورم و قرمزی شده باشد.
- سونوگرافی داپلر رنگی (Color Doppler Ultrasound) : این مهم ترین و استانداردترین روش برای تشخیص قطعی است. سونوگرافی معمولی فقط ساختار بیضه را نشان می دهد ، اما سونوگرافی داپلر جریان خون را بررسی می کند. در پیچ خوردگی بیضه ، جریان خون ورودی به بیضه به دلیل چرخش و انسداد عروق اسپرماتیک قطع یا به شدت کاهش می یابد. عدم مشاهده جریان خون در داپلر ، تشخیص را قطعی می کند.
- اسکن نوکلئید بیضه : اگرچه امروزه کمتر از سونوگرافی استفاده می شود ، اما این روش می تواند جریان خون را با دقت بالا نشان دهد. در این تست ، ماده رادیواکتیو تزریق شده و تصویربرداری انجام می شود. کاهش یا عدم جذب ماده در بیضه آسیب دیده ، نشان دهنده قطع خونرسانی و پیچ خوردگی است.
- جراحی اکتشافی : در مواردی که علائم بالینی کاملاً مشخص است اما نتایج سونوگرافی مشکوک یا نامشخص است ، پزشک ممکن است تصمیم به جراحی بگیرد. در این روش ، جراح مستقیماً بیضه را بررسی می کند و در صورت تأیید پیچ خوردگی ، آن را در جای خود برمی گرداند (دِتورسیون). این روش همزمان تشخیصی و درمانی است.
افراد در چه سنی به این عارضه مبتلا می شوند؟
پیچ خوردگی بیضه می تواند در هر سنی رخ دهد ، حتی در نوزادان تازه متولد شده یا جنین در رحم مادر. با این حال ، دو گروه سنی برای ابتلا به این عارضه وجود دارد. بیشترین شیوع تورشن بیضه در دوران نوجوانی و اوایل بلوغ ، بین سنین ۱۲ تا ۱۸ سال مشاهده می شود که با رشد سریع بیضه ها مرتبط است. گروه سنی دوم شیوع در نوزادان است. البته تورشن بیضه در بزرگسالان نیز ممکن است رخ دهد ، اما کمتر شایع است. توجه به درد بیضه در این سنین حیاتی است.