عفونت ادراری یکی از شایع ترین مشکلات دستگاه ادراری است که می تواند زنان ، مردان و حتی کودکان را درگیر کند. این عفونت زمانی رخ می دهد که باکتری ها ، به ویژه اشریشیاکلی ، وارد مجاری ادراری شده و در مثانه یا کلیه ها تکثیر می شوند. سوزش هنگام ادرار ، تکرر ادرار ، درد زیر شکم و تغییر رنگ یا بوی ادرار از نشانه های رایج آن هستند. بی توجهی به علائم اولیه می تواند منجر به گسترش عفونت و آسیب کلیوی شود. عوامل مختلفی مانند کم نوشی آب ، نگه داشتن طولانی ادرار، بهداشت نامناسب و برخی بیماری ها خطر ابتلا را افزایش می دهند. آگاهی ، تشخیص به موقع و درمان صحیح نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی عفونت ادراری دارند. مراجعه به بهترین دکتر اورولوژی در تهران و پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ، مسیر درمان را کوتاه تر و ایمن تر می کند و کیفیت زندگی بیمار را حفظ می نماید بهتر پایدار.
عفونت مجرای ادراری چیست؟
این بیماری نوعی عفونت است که در هر قسمت از سیستم ادراری که شامل کلیه ها ، مثانه ، حالب ها و مجرای ادرار میشود ، رخ می دهد. این عارضه معمولاً به دلیل ورود باکتری ها به مجاری ادراری از طریق مجرای ادرار و تکثیر در سیستم ادراری ایجاد می شود. این عفونت می تواند هم مردان و هم زنان را درگیر کند ، اگرچه در زنان شیوع بیشتری دارد. در حالی که عفونت های ادراری معمولاً جدی نیستند و به راحتی با آنتی بیوتیک ها قابل درمان هستند ، می توانند باعث درد و ناراحتی شوند.
درمان عفونت ادراری در خانه
- نوشیدن آب زیاد : افزایش مصرف آب به دفع باکتری ها از دستگاه ادراری کمک می کند. نوشیدن حداقل 8 لیوان آب در روز توصیه می شود.
- استفاده از قرص های مسکن : برای کاهش درد و التهاب می توانید از داروهای مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید.
- مصرف ویتامین C : ویتامین C می تواند به کاهش اسیدیته ادرار و جلوگیری از رشد باکتری ها کمک کند. مصرف مرکبات یا مکمل های ویتامین C مفید است.
- استفاده از جوش شیرین : جوش شیرین می تواند pH ادرار را تنظیم کرده و به کاهش علائم سوزش کمک کند. یک قاشق چای خوری جوش شیرین را در یک لیوان آب حل کرده و مصرف کنید.
- استراحت : استراحت کافی به بدن کمک می کند تا سیستم ایمنی بهتر عمل کند و عفونت را سریع تر از بین ببرد.
- استفاده از دمنوش های گیاهی : دمنوش های گیاهی مانند دمنوش بابونه یا زنجبیل می توانند به تسکین علائم کمک کنند.
عفونت ادراری در مردان و تفاوت آن با زنان
عفونت ادراری (UTI) در مردان و زنان علائم مشابهی دارد ، اما تفاوت هایی در نحوه بروز و درمان آن ها وجود دارد. در زنان ، ساختار دستگاه ادراری کوتاه تر است ، به همین دلیل باکتری ها به راحتی می توانند به مثانه و مجرای ادراری وارد شوند و عفونت ایجاد کنند. این در حالی است که در مردان ، مجرای ادراری طولانی تر است و معمولاً کمتر در معرض عفونت قرار می گیرد. بنابراین ، عفونت ادراری در مردان کمتر شایع است ، اما زمانی که رخ می دهد ، ممکن است پیچیده تر باشد.
- در مردان ، عفونت های ادراری معمولاً به دلیل مشکلاتی مانند بزرگی پروستات ، انسداد مجرای ادراری یا استفاده از کاتتر ایجاد می شود. همچنین ، مردان مسن تر ممکن است بیشتر در معرض این نوع عفونت ها قرار گیرند. علائم شامل درد در ناحیه پایین شکم ، سوزش هنگام ادرار ، خون در ادرار و تب است.
- در زنان ، عفونت ادراری بیشتر به دلیل فعالیت جنسی یا بارداری رخ می دهد. درمان در هر دو جنس شامل آنتی بیوتیک ها است ، اما در مردان ، به دلیل پیچیدگی های بیشتر ، درمان ممکن است طولانی تر و نیاز به بررسی های دقیق تر داشته باشد.
علائم عفونت مجرای ادراری
این علائم در همه افراد مبتلا به این بیماری به وضوح ظاهر نمی شوند ؛ اما اکثر افراد مبتلا ، معمولا یک یا دو مورد از علائم زیر را تجربه می کنند:
- نیاز شدید و مداوم به ادرار کردن
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن
- دفع ادرار در مقادیر کم
- وجود خون در ادرار (هماتوریا) یا پل اکر یک بوی بسیار قوی است
- وجود میکروب در ادرار
علائم عفونت با توجه به نوع آن
برای هر یک از انواع مختلف عفونت ، علائم متفاوتی با توجه به ناحیه ای که عفونت در آن رخ می دهد ، وجود دارند ، در ادامه علائم هر یک از این عفونت ها را بررسی خواهیم کرد:
پیلونفریت حاد
- کمردرد
- حالت تهوع
- استفراغ
- تب
التهاب مثانه
- کاهش دمای بدن به طور غیر طبیعی
- فشار در ناحیه لگن
- احساس درد در قسمت پایین شکم
- تکرر ادرار و درد
اورتریت
- سوزش هنگام ادرار
علائم عفونت ادراری در آزمایش
علائم عفونت ادراری در آزمایش های پزشکی به صورت نشانه های مشخصی در ادرار قابل شناسایی هستند. یکی از مهم ترین این شاخص ها وجود گلبول های سفید (لکوسیت ها) در ادرار است که نشان دهنده واکنش بدن به عفونت می باشد. همچنین گلبول های قرمز (اریتروسیتها) ممکن است در صورت التهاب شدید یا آسیب به مجاری ادراری مشاهده شوند. نیتریت یکی دیگر از نشانه های مهم عفونت است که توسط باکتری های خاص تولید می شود و وجود آن در آزمایش ادرار ، اغلب حاکی از عفونت باکتریایی است. پروتئین و باکتری های کشت شده نیز می توانند به تشخیص دقیق کمک کنند. تغییر رنگ یا کدر شدن ادرار ، مشاهده رسوب یا ته نشینی در نمونه و بوی غیرطبیعی نیز از دیگر شاخص های آزمایشگاهی هستند. بررسی این علائم با توجه به سابقه بالینی بیمار به پزشک کمک می کند تا نوع و شدت عفونت را تشخیص دهد و درمان مناسب را تجویز نماید. تشخیص سریع و دقیق از بروز عوارض جدی مانند عفونت کلیه جلوگیری می کند.
علت ابتلا به عفونت مجرای ادرار چیست؟
عوامل زیادی باعث افزایش احتمال ابتلا به این بیماری می شوند. علل ابتلا به این عفونت بسته به نوع التهاب متفاوت است ، برخی از رایج ترین علل ابتلا به این عارضه عبارتند از:
علت ابتلا به التهاب مثانه
این نوع عفونت ناشی از ورود باکتری ها از طریق مجاری ادراری به سیستم ادراری و سپس تکثیر در مثانه است. در بیشتر موارد باکتری اشریشیا کولی باعث این نوع عفونت است. این نوع باکتری در دستگاه گوارش و روده وجود دارد و رابطه جنسی نیز ممکن است منجر به عفونت در مثانه شود.
علت ابتلا به اورتریت
بیماریهای مقاربتی، مانند:
- ویروس هرپس سیمپلکس
- سوزاک
- کلامیدیوز
بهترین دارو برای عفونت ادراری در مردان
| دارو | دوز معمول | مدت درمان (تقریبی) | نکات |
|---|---|---|---|
| سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin) | 500 mg دو بار در روز (PO) | 7–14 روز | نفوذ بافتی خوب – استفاده در عفونت های پیچیده / پروستاتیت رایج است اما به دلیل مقاومت نباید بی دلیل مصرف شود. |
| تریمِتوپریم – سولفامتوکسازول (TMP-SMX) | یک قرص DS (160/800) دو بار در روز | 7–14 روز | گزینه معمول برای درمان تجربی در صورت پایین بودن مقاومت محلی. |
| نیتروفورانتوئین (Nitrofurantoin) | 100 mg دو بار در روز | 5–7 روز | مناسب برای سیستیت مثانه ، مناسب نیست برای پیلونفریت یا پروستاتیت ؛ با عملکرد کلیوی بررسی شود. |
| آموکسیسیلین – کلاوولانات (Amoxicillin-Clavulanate) | 500/125 mg سه بار در روز | 7–14 روز | گزینه جایگزین برای برخی بیماران ؛ براساس نتایج کشت قابل تغییر است. |
| سفاکسووپ / سفالکسین (Cephalexin) | 500 mg هر 12 ساعت یا هر 8 ساعت | 7–14 روز | گزینه خوراکی مناسب در برخی موارد؛ بر اساس حساسیت میکروبی انتخاب می شود. |
عوامل خطر عفونت ادراری
افرادی هستند که بیشتر از سایرین به عفونت ادراری مبتلا می شوند ، برخی از عواملی که در ابتلا به این عارضه تاثیرگذار هستند عبارتند از:
- جنسیت : حدود نیمی از زنان در مقطعی از زندگی خود به عفونت های ادراری مبتلا می شوند و برخی دیگر بیش از یک بار به این عفونت مبتلا می شوند. دلیل اصلی این امر ساختار آناتومیکی بدن زن است ؛ زیرا مجرای ادرار در بدن زن کوتاه تر از بدن مرد است و مسافتی را که باکتری ها باید طی کنند تا به مثانه برسند ، کوتاه تر است.
- فعالیت جنسی : زنانی که فعالیت جنسی بیشتری دارند ، بیشتر در معرض عفونت ادراری هستند. رابطه جنسی باعث باز شدن مجرای ادرار می شود و در نتیجه باکتری ها راحت تر وارد می شوند و انتقال آن به مثانه را تسهیل می کند.
- استفاده از برخی از داروهای ضد بارداری : زنانی که از داروهای ضدبارداری استفاده می کنند ، در مقایسه با دیگران ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه باشند.
- سن : در سنین یائسگی ، عفونت ادراری شایع تر می شود ؛ زیرا بافت های واژن ، مجرای ادراری و قاعده مثانه به دلیل از دست دادن هورمون استروژن نازک تر و ضعیف تر می شوند.
- بیماری های دیگر : افرادی که اختلالات مجاری ادراری مانند سنگ کلیه دارند و یا مبتلا به بیماری هایی مانند دیابت ، بیماری های خود ایمنی هستند ، بیشتر در معرض ابتلا به این عفونت هستند.
- کاتتر مثانه : استفاده طولانی مدت از کاتتر ها در مثانه ممکن است باعث افزایش ابتلا به عفونت ادراری شود.
تشخیص عفونت ادراری
برای تشخیص دقیق این عارضه، متخصص اورولوژی آزمایش ادرار را برای افراد تجویز خواهد کرد تا وجود عفونت ، گلبول های قرمز خون یا باکتری در ادرار بررسی شود. بررسی آزمایشگاهی نمونه ادرار مشخص می کند که آیا عفونت التهابی وجود دارد یا نه. اگرچه هیچ آزمایش ساده ای وجود ندارد که تشخیص دهد آیا التهاب در دستگاه ادراری فوقانی یا تحتانی وجود دارد ، تب و درد می توانند نشان دهند که التهاب به کلیه رسیده است.
درمان عفونت ادراری
اگر فردی علائم مشخصی از این عفونت را نشان دهد ، درمان اولیه و موثر آنتی بیوتیک است. نوع دارو و مدت زمان درمان با توجه به وضعیت عمومی سلامت بیمار و نوع باکتری های تشخیص داده شده در آزمایش ادرار تعیین می شود.
درمان اولیه عفونت ادراری
شایع ترین داروهایی که برای درمان عفونت های جزئی مجاری ادراری استفاده می شوند ، عبارتند از:
- سولفامیثوکسازول ترایمتوبریم (Sulfamethoxazole – trimethoprim).
- آموکسی سیلین (آموکسی سیلین)
- أمبیتسلین (آمپی سیلین)
- نیتروفورانتوئین (نیتروفورانتوئین)
- سیپروفلوکساسین (سیپروفلوکساسین)
- لیفوفلوکساسین (لووفلوکساسین)
- برای بیمارانی که به طور مکرر به این عفونت مبتلا می شوند ، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک ها را برای مدت زمان طولانی تر تجویز کند.
- در درمان عفونت هایی که در نتیجه روابط جنسی ایجاد می شوند ، پزشک ممکن است بعد از هر تماس جنسی یک دوز آنتی بیوتیک تجویز کند.
- استفاده از پروبیوتیک ها بسیار مفید است زیرا شامل باکتری ها و انواع مخمر های زنده ای هستند که برای بدن انسان مفید هستند و ممکن است به طرق مختلف مانند حفظ PH پایین در واژن یا ترشح بسیاری از ضد التهاب ها از عفونت مکرر ادرار جلوگیری کنند.
- برای عفونت حاد مجاری ادراری ، ممکن است لازم باشد از آنتی بیوتیک های داخل وریدی (تزریق داخل وریدی) استفاده شود.
پیشگیری از عفونت ادراری
موارد زیر ممکن است خطر ابتلا به این عفونت را کاهش دهند:
- مایعات زیاد ، به ویژه آب بنوشید.
- ناحیه تناسلی خود را هنگام استحمام از جلو به عقب بشویید.
- مثانه را در اسرع وقت بعد از مقاربت خالی کنید.
- از محصولات بهداشتی زنانه که ممکن است باعث تحریک شوند ، اجتناب کنید.
نتیجه گیری
راه های مختلفی برای درمان سریع عفونت ادراری وجود دارند اما بهتر است تا حد امکان اقدامات پیشگیرانه را اتخاذ کنید تا دیگر نیازی به مصرف آنتی بیوتیکها نداشته باشید. به یاد داشته باشید که در صورت تجربهی هر یک از علائم ذکر شده در این مقاله ، در اسرع وقت به بهترین اورولوژیست در تهران مراجعه کنید.