پیشگیری از سنگ کلیه و نحوه دفع آن

تصویر شاخص پیشگیری از سنگ کلیه

پیشگیری از سنگ کلیه و نحوه دفع آن

پیشگیری از سنگ کلیه یکی از دغدغه‌های رایجی است که عموما افراد با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و به دنبال راهکاری موثر برای حفظ سلامت بدن خود هستند. در این مقاله قصد داریم تا نکات مفیدی در رابطه با این موضوع به شما عزیزان ارائه دهیم و راه‌های پیشگیری از سنگ کلیه را به طور کامل بررسی نماییم.

پیشگیری از سنگ کلیه

راهکارهای اساسی برای پیشگیری از سنگ کلیه

در این بخش به چند ماده غذایی موثر بر درمان سنگ کلیه و پیشگیری از آن اشاره خواهیم کرد تا از خطرات و مشکلات بعدی ناشی از این اتفاق ناخوشایند و در عین حال دردناک جلوگیری شود. به طور کلی با تبخیر آب بدن ناشی از انجام فعالیت‌های ورزشی، گرمای هوا و … و عدم توانایی شخص در دفع ادرار، ممکن است مواد معدنی سنگ ساز در کلیه و مجاری ادرار نشست کرده و تبدیل به سنگ شوند.

دفع سنگ‌های کوچک معمولا با هیچگونه علائم و مشکل خاصی همراه نبوده و به راحتی قابل دفع است اما در خصوص دفع سنگ‌های بزرگ به دلیل درد بیش از حد آن‌ها، بدن قادر به انجام این کار نیست و این وضعیت در بیشتر اوقات با دردهای وحشتناکی همراه است. بنابراین آب یکی از بهترین موادی است که برای سلامت کلیه‌ها و … بدن به آن نیاز جدی داشته و باید مصرف روزانه آن را حتما در برنامه غذایی خود جای دهیم. از دیگر مواد مغذی مورد نیاز بدن برای جلوگیری از سنگ کلیه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پرهیز از مصرف بیش از اندازه اُگزالات و خوراکی‌های حاوی کلسیم

خوراکی‌های بسیاری نظیر میوه‌ها و سبزیجات (چغندر؛ سیب زمینی، اسفناج، ریواس)؛ انواع مغز و آجیل (بادام زمینی)، حبوبات و چای و غلات و حتی شکلات به عنوان یک منبع اساسی و حاوی ماده مغذی به نام اُگزالات (Oxalate) هستند. مصرف متعادل این ماده مغذی در خوراکی‌های نامبرده شده یکی از راهکارهای شایع برای جلوگیری از سنگ کلیه به شمار آمده اما در درمان آن تاثیر چندانی ندارد.
با ترکیب کلسیم و اگزالات معمولا شاهد تولید سنگ به هنگام ادرار در کلیه‌ها هستیم، بنابراین بهتر است که با مصرف نوشیدنی و غذاهای حاوی اگزالات و کلسیم پیش از رسیدن به کلیه احتمال ترکیب این دو ماده را در شکم افزایش دهیم تا از ایجاد سنگ در کلیه پیشگیری شود.

پرهیز از مصرف بیش از اندازه پورین و فرآورده‌های گوشتی

از آنجا که سنگ کلیه برای تولید هیچ منشا واحدی ندارد؛ بنابراین باید در رژیم غذایی خود به مصرف متعادل مواد غذایی و خوراکی‌ها دقت و توجه ویژه ای شود. در حقیقت سنگ‌های اسید اوریک یکی دیگر از انواع سنگ‌های رایجی هستند که در کنار اگزالات-کلسیم معمولا شاهد آن هستیم. این نوع سنگ به علت وجود ماده ای به نام پورین (purine) در کلیه‌ها تشکیل می‌شود و از منابع غنی حاوی این ماده می‌توان به گوشت قرمز، دل و جگر و انواع خوراکی‌های دریایی، مانند صدف، اشاره کرد

از آنجا که کلیه وظیفه تصفیه اسید اوریک بدن را بر عهده داشته و مصرف این ماده نیز باعث تولید بیش از اندازه اسید اوریک خواهد شد، ph ادرار کاهش یافته و در نتیجه حالت اسیدی به خود خواهد گرفت که زمینه سنگ تولید سنگ‌های اسید اوریک را فراهم می‌کند. با توجه به آنچه گفته شد، باید برای جلوگیری از سنگ کلیه از مصرف غذاهای سرشار از پورین خودداری نموده و تا حد امکان از مصرف غذاها و نوشیدنی‌های شیرین پرهیز کرد. همچنین مصرف بیش از اندازه الکل و مواد پروتئینی حیوانی نیز میزان سطح اسید اوریک خون را تا حد زیادی افزایش خواهد داد.

مصرف سیترات پتاسیوم برای پیشگیری از سنگ کلیه

مصرف شربت آبلیمو در کنار یک رژیم غذایی سالم می‌تواند در جلوگیری از سنگ کلیه موثر واقع شود. در حقیقت بنابر تحقیقات صورت گرفته در این حوزه سیتراتِ پتاسیوم موجود در انواع لیمو ترش و سایر میوه‌ها و آبمیوه‌های طبیعیِ می‌تواند نقشی تاثیر گذار در سلامت کلیه‌ها داشته باشد. البته به شرط رعایت میزان مصرف قند موجود در آن‌ها که خود یکی از عوامل ایجاد سنگ کلیه است. بنابراین بهتر است به جای استفاده از شکر، نبات یا پودر قند برای شربت آبلیموی خود از قندهای طبیعی نظیر عسل کمک بگیرید تا سیترات موجود در آن از پیوند کریستال‌ها و بزرگ شدن آن در کلیه جلوگیری کند.

مصرف لبنیات همراه با مصلح

مصرف مواد لبنی نظیر شیر و … همراه با مصلح می‌تواند نقشی موثر در کاهش رسوب کلسیم موجود در کلیه‌ها ایفا کنند و بهتر است که از دارچین یا عسل برای نوشیدن آن استفاده شود. همچنین خوردن مواد غذایی با طبع گرم به عنوان جایگزینی مناسب مواد با طبع سرد در وعده صبحانه در جلوگیری از ایجاد سنگ کلیه بسیار موثر واقع گشته و بهتر است که شیر را به همراه عسل و یا ارده به همراه خرما و انگور را در این وعده پر اهمیت مصرف کرد.

برای دفع سنگ کلیه چه بخوریم؟

برای دفع سنگ کلیه نیز می‌توانید از یک سری خوراکی‌ها کمک بگیرید. البته که قبل از تمامی این موارد باید توسط یک متخصص معاینه شده و دارو دریافت کنید. اما از این خوراکی‌ها جهت کمک به درمان می توانید استفاده کنید.

آب و دفع سنگ کلیه

نوشیدن آب همیشه برای بدن لازم است. بسیاری از مشکلات از کم آبی به وجود می‌آیند. زمانی که شما به مقدار کافی آب بنوشید، احتمال خروج سنگ از مسیر ادرار وجود دارد.

قبل از ایجاد سنگ و پس از ان روزانه 8 تا 12 لیوان آب بنوشید تا رسوب ایجاد شده از بین برود و رسوب جدید ایجاد نشود.

یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد سنگ در کلیه کم آبی است. برای اینکه بدانید آبی که در روز مصرف کرده اید مناسب است یا خیر رنگ ادرار خود را نگاه کنید. اگر ادرار شما به رنگ زرد تیره باشد یعنی آب کمی مصرف کرده اید. در صورتی که ادرار شما روشن باشد یعنی به میزان کافی آب نوشیده اید.

یک لیوان آب
یک لیوان آبلیمو

آبلیمو

مصرف چند قطره ‌آب لیمو همراه با آب را در برنامه غذایی خود قرار دهید. هرازگاهی چند قطره لیموی تازه را در آب چکانده و میل کنید. لیمو در تغذیه و دفع سنگ کلیه نقش بسزایی دارد زیرا حاوی سیترات است و از تشکیل سنگ‌های کلسیمی جلوگیری می‌کند. همچنین سیترات قادر است که سنگ‌های کوچک تشکیل‌شده را از بین برده و دفع آن‌ها را تسریع کند. از مزایای دیگر آب‌لیمو می‌توان به مهار رشد باکتری‌ها، تأمین ویتامین C بدن و تقویت سیستم ایمنی اشاره نمود.

آب ریحان

ریحان جزو سبزیجاتی است که به تجزیه سنک کلیه کمک می‌کند. این سبزی در طب سنتی برای اختلالات گوارشی و التهابی نیز استفاده می‌شود. می‌توانید از برگ ریحان برای تهیه دمنوش استفاده کنید. حتی می‌توانید از آب ریحان برای تهیه اسموتی استفاده کنید. البته نباید در هر دوره بیش از ۶ هفته آب ریحان را مصرف کرد چرا که استفاده طولانی‌ مدت ممکن است منجر به مشکلات زیر شود:

  • افت قند خون
  • کاهش فشار خون کمتر از حد نرمال
  • رقیق شدن خون و افزایش خونریزی
آب ریحان


سرکه سیب و دفع سنگ کلیه

سرکه سیب نیز می‌تواند همراه با مواد غذایی دیگر نقش موثری در پیشگیری و دفع سنگ کلیه داشته باشد. همچنین سرکه سیب می‌تواند مجاری ادراری را شست و شو دهد. البته خواص سرکه سیب زیاد است و محدود به تأثیر کلیوی آن نیست.

آب کرفس

طبق گفته محققان، آب کرفس سمومی که موجب ایجاد سنگ کلیه می‌شود را از بدن خارج می‌کند. همچنین کرفس به شستشو دادن سیستم ادراری و حرکت آسان‌تر سنگ‌های ادرار کمک می‌کند. در صورتی که مشکلات زیر را دارید آب کرفس مصرف نکنید.:

  • هر گونه اختلال در سیستم انعقاد خون
  • سابقه فشار خون پایین
  • احتمال انجام یک عمل جراحی در آینده نزدیک


همچنین اگر در حال مصرف داروهای زیر هستید از نوشیدن آب کرفس خودداری کنید:

  • لووتیروکسین (سینتروئید)
  • لیتیوم (لیتان)
  • داروهایی که حساسیت به خورشید را افزایش می‌دهند، مانند ایزوترتینوئین
  • داروهای آرام‌بخش، مانند آلپرازولام (زاناکس)

سوالات متداول

آیا استفاده از نمک احتمال ابتلا به سنگ کلیه را بیشتر می‌کند؟

رژیم غذایی با نمک بالا خطر ابتلا به سنگ کلیه کلسیمی را افزایش می‌دهد.

غذاهای سرشار از اگزالات کدام خوراکی‌ها را شامل می‌شود؟

اسفناج
شکلات
سیب زمینی‌های شیرین
قهوه
چغندر
بادام زمینی
ریواس
محصولات سویا
سبوس گندم

آیا نوشابه گازدار برای سنگ کلیه مضر است؟

نوشابه‌هایی که به نوشابه سیاه معروف هستند برای سنگ کلیه مضر هستند اما نوشابه‌های زرد و سفید به دلیل داشتن سیترات ضرری ندارند. افرادی سنگ کلیه دارند می‌توانند از این نوشابه‌ها استفاده کنند.

آیا نگه داشتن ادرار می‌تواند موجب ایجاد سنگ کلیه شود؟

در حالت کلی هیچ ارتباطی بین نگه داشتن ادرار و سنگ کلیه وجود ندارد. اما این کار باعث آسیب مثانه و تنبلی مثانه و گاهی سنگ مثانه می‌شود.

کدام دارو ها ممکن است سنگ کلیه ایجاد کنند؟

دیورتیک‌ها
مهارکننده‌های پروتئاز
داروهای ضد تشنج
استروئیدها
داروهای شیمی درمانی
داروهای افزایش دهنده اسید اوریک

چه خوراکی هایی حاوی کلسیم زیادی هستند؟

آب پرتقال، غلات و حبوبات خاص و شیر سویا همگی حاوی کلسیم هستند که ممکن است به کاهش خطر ابتلا به سنگ کلیه کمک کنند.

آیا نوشیدنی‌های شیرین نیز مانند آب برای سنگ کلیه مفید هستند؟

خیر. نوشیدنی‌های شیرین شده، به ویژه نوشیدنی‌های حاوی شربت ذرت با فروکتوز بالا، با افزایش خطر ابتلا به سنگ کلیه در ارتباط هستند.

چگونه از ادرار بسیار اسیدی پیشگیری کنیم؟

غذاهایی که دارای اسید زیادی هستند شامل موارد زیر هستند :
گوشت قرمز و گوشت خوک
گوشت ماکیان
بیشتر انواع ماهی‌ها
بیشتر پنیر‌ها
تخم مرغ و تخم سایر ماکیان
در صورت مشاهده سنگ میزان مصرف این خوراکی‌ها را محدود کنید.

مطالب مرتبط

خون ادراری

خون ادراری یا Hematuria، به حالتی گفته می‌شود که در