برگشت وازکتومی (Vasovasostomy)

وازکتومی یکی از روش‌های مؤثر پیشگیری دائمی از بارداری است، اما تصمیمات زندگی همیشه ثابت نمی‌مانند. تغییر شرایط خانوادگی، ازدواج مجدد، از دست دادن فرزند یا حتی تغییر نگرش نسبت به فرزندآوری می‌تواند باعث شود برخی مردان به فکر بازگرداندن توان باروری خود بیفتند. در چنین شرایطی، برگشت وازکتومی یا وازووازوستومی به‌عنوان یک روش جراحی تخصصی مطرح می‌شود که با اتصال مجدد مجاری قطع‌شده، امکان عبور اسپرم را فراهم می‌کند. موفقیت این عمل به عوامل مختلفی مانند مدت زمان گذشته از وازکتومی، مهارت بهترین دکتر اورولوژی در تهران و وضعیت سلامت باروری زوجین بستگی دارد. آشنایی با دلایل انجام این جراحی، هزینه‌ها، میزان موفقیت و احتمال بچه‌دار شدن پس از آن، به افراد کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتر درباره این تصمیم مهم و تأثیرگذار اقدام کنند.

عمل جراحی برگشت وازکتومی (vasovasostomy)

در جراحی وازووازوستومی بعد از بررسی و آزمایش کیفیت مایع موجود در مجاری وازدفران فرد بیمار می توان با اتصال مجدد دو سر جدا شده لوله ‌های منی باعث وازکتومی شد. در حقیقت برای انجام این عمل جراحی شفاف و غیر کدر بودن مایع منی به همراه سالم و بالغ بودن اسپرم های فرد بیمار دو شرط اساسی و مهم در کیفیت نتایج این عمل است.برگشت وازکتومی (vasovasostomy) به معنی پیوند زدن مجدد دو انتهای قطع شده واز پس از عمل وازکتومی است. جراحی یک روش شایع جهت جلوگیری از باروری در مردان می باشد که در آن لوله واز قطع می گردد؛ تا امکان وارد شدن اسپرم ها بداخل مایع منی وجود نداشته باشد. بدلیل موفقیت بالای آن، مورد اقبال برخی از مردان که یک روش غیر قابل برگشت جلوگیری را ترجیح می دهند، قرار می گیرد.

عمل برگشت وازکتومی برخلاف وازکتومی که به سرعت و سرپایی انجام می شود ، نیازمند بستری در بیمارستان بوده و به یک جراحی ظریف برای پیوند زدن دو انتهای قطع شده، نیاز دارد. موفقیت این جراحی در بازگرداندن اسپرم ها به مایع منی با باز کردن مسیر لوله وازدفرانس بالا می باشد. ولی در همه موارد ممکن است منجر به باروری نشود. این جراحی با بستری یک روزه در بیمارستان و استفاده از بزرگنمایی میکروسکوپی با بهترین نتایج قابل انجام می باشد. استفاده از بیضه بند طبی تا زمان حصول نتیجه و پرهیز از فعالیت بدنی سنگین نکات مهم در مراقبت بعد از عمل جراحی هستند.  جراحی وازکتومی (vasovasostomy) به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن شخص صورت می گیرد اما در برخی از موارد بر حسب نوع مشکل فرد ممکن است که دکتر اورولوژ از بیهوشی و یا نوعی بی حسی موضعی، نخاعی یا اپیدورال برای کاهش درد بیمار به هنگام انجام عمل استفاده نماید.

دلایل انجام برگشت وازکتومی چیست؟

افراد به دلایل مختلفی تصمیم می‌گیرند عمل برگشت وازکتومی را انجام دهند. مهم‌ترین دلایل عبارت‌اند از:

• تمایل دوباره به فرزندآوری : رایج‌ ترین دلیل وازکتومی، تصمیم مجدد برای داشتن فرزند است. بسیاری از افراد پس از گذشت چند سال، دیدگاه متفاوتی نسبت به تشکیل خانواده پیدا می‌کنند.
• ازدواج مجدد : در بسیاری از موارد، فرد پس از ازدواج مجدد تمایل دارد با همسر جدید خود صاحب فرزند شود و به همین دلیل برای بازگرداندن باروری اقدام می‌کند.
• از دست دادن فرزند : تجربه تلخ فوت فرزند می‌تواند والدین را به فکر داشتن فرزند دیگری بیندازد و برگشت وازکتومی را به یک گزینه مناسب تبدیل کند.
• تغییر شرایط زندگی : بهبود وضعیت اقتصادی، شغلی یا خانوادگی ممکن است باعث شود فرد احساس آمادگی بیشتری برای پذیرش مسئولیت فرزند داشته باشد.
• تغییر دیدگاه شخصی : برخی افراد پس از انجام وازکتومی متوجه می‌شوند که تصمیم قبلی آن‌ها با خواسته‌های فعلی‌شان همخوانی ندارد و تمایل دارند بار دیگر امکان باروری را به دست آورند.
• خواسته مشترک زوجین : گاهی هر دو نفر پس از مشورت و برنامه‌ریزی برای آینده، تصمیم می‌گیرند خانواده خود را گسترش دهند و وازکتومی را انتخاب می‌کنند.
• امید به باروری طبیعی : بسیاری از زوج‌ها ترجیح می‌دهند به جای استفاده از روش‌های کمک‌باروری مانند IVF، ابتدا شانس بارداری طبیعی را از طریق برگشت وازکتومی امتحان کنند.
• حفظ گزینه‌ های باروری در آینده : برخی افراد این عمل را برای بازگرداندن امکان باروری انجام می‌دهند، حتی اگر در کوتاه‌مدت قصد فرزندآوری نداشته باشند.
• موفقیت مناسب در صورت اقدام به‌ موقع : اگر فاصله زمانی از وازکتومی زیاد نباشد، احتمال موفقیت جراحی بیشتر است و همین موضوع بسیاری از افراد را به انجام آن ترغیب می‌کند.
• کاهش نیاز به برداشت مستقیم اسپرم : در صورت موفقیت عمل، اسپرم به‌طور طبیعی در مایع منی وجود خواهد داشت و ممکن است دیگر نیازی به روش‌های تهاجمی استخراج اسپرم نباشد.

پیش از تصمیم‌ گیری ، مراجعه به متخصص اورولوژی ضروری است تا با بررسی مدت زمان گذشته از وازکتومی، کیفیت اسپرم، وضعیت سلامت همسر و سایر عوامل مؤثر، بهترین روش درمانی انتخاب شود.

دلایل و هدف اصلی انجام جراحی وازکتومی

وازکتومی یکی از موثرترین راه‌ها برای پیشگیری دائمی زوجین از بچه دار شدن می‌باشد اما گاه بر حسب شرایط و دلایل مختلف شخص تصمیم به بازگشت از وازکتومی می گیرد که از جمله این دلایل را می توان به تمایل مجدد او به داشتن فرزاندان بیشتر، درگذشت فرزند، تصمیم به بچه دار شدن در ازدواج مجدد خود، مشکلات احتمالی بعد از انجام عمل وازکتومی نظیر تجربه درد و یا عدم کسب موفقیت در اجرای IVF-ICSI و … نسبت داد. از همین رو عمل جراحی (vasovasostomy) با هدف بازیابی جریان اسپرم در مجاری وازدفران (لوله های منی) و توانایی مجدد شخص برای بچه دار شدن صورت می گیرد.

آیا برگشت وازکتومی همیشه موفقیت ‌آمیز است؟

بهتر است بدانید که برگشت وازکتومی همیشه موفقیت‌ آمیز نیست و عوامل متعددی بر نتیجه آن تأثیر می ‌گذارد. میزان موفقیت به زمان گذشته از جراحی اولیه ، تکنیک جراحی ، سن بیمار و وضعیت باروری همسر بستگی دارد. در برخی موارد ، موفقیت برگشت وازکتومی ممکن است به بارداری منجر نشود ، حتی اگر جراحی به درستی انجام شود. تحقیقات نشان می ‌دهند که تقریباً ۳۰ تا ۷۰ درصد از بیماران پس از جراحی موفق به بارداری می ‌شوند. بنابراین ، قبل از تصمیم‌گیری ، مشاوره با پزشک متخصص برای بررسی گزینه ‌ها و احتمال موفقیت بسیار مهم است.

اقدامات قبل از جراحی وازکتومی

اگر بخواهیم در یک دسته بندی کلی به بخشی از اقدامات مراقبتی قبل از عمل جراحی برگشت وازکتومی اشاره ای کوتاه داشته باشیم، می توان هر یک از موارد ذیل را قبل از انجام این کار برشمرد:

• عدم مصرف برخی از غذا و داروهای رقیق کننده خون و مسکن از قبیل آسپرین و ایبوپروفن و غیره بنابر تجویز و توصیه دکتر اورولوژیست به منظور کاهش احتمال بروز خونریزی شدید
• به همراه داشتن برخی از موارد شخصی و لباس زیر تنگ نظیر نگهدارنده های ورزشی قبل از انجام عمل به منظور حمایت از کیسه بیضه ها و قرارگیری پانسمان ها در محل درست خود
• انجام تمامی آزمایشات پیش از عمل به منظور توانایی فرد در تولید اسپرم های سالم و همچنین بررسی سابقه پزشکی بیمار و کسب اطمینان از توانایی باروری همسر او توسط متخصص اورولوژی برای اطمینان از عدم بروز هرگونه مشکل احتمالی

مدت زمان لازم برای تولید مثل بعد از برگشت وازکتومی چقدر است؟

مدت زمان لازم برای تولید مثل بعد از برگشت وازکتومی در آقایان متفاوت است و به عواملی مانند موفقیت جراحی ، سلامت اسپرم ‌ها و زمان گذشته از وازکتومی اولیه بستگی دارد. معمولاً پس از جراحی برگشت ، بازگشت اسپرم به مایع منی ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. در برخی افراد ، اسپرم‌ ها در عرض ۳ تا ۶ ماه در مایع منی مشاهده می ‌شوند ، اما در مواردی ممکن است تا یک سال یا بیشتر طول بکشد. موفقیت بارداری نیز به سلامت کلی زوجین و عوامل دیگری وابسته است. پزشک با آزمایش‌ های مکرر وضعیت بازگشت اسپرم ‌ها را بررسی می ‌کند.

احتمال بچه‌ دار شدن بعد از عمل برگشت وازکتومی چقدر است؟

احتمال بچه‌دار شدن پس از برگشت وازکتومی به عوامل متعددی وابسته است و نمی‌توان برای همه افراد یک درصد مشخص اعلام کرد. مهم‌ترین عامل، مدت زمانی است که از انجام Vasovasostomy گذشته است؛ هرچه این فاصله کمتر باشد، شانس بازگشت اسپرم به مایع منی و بارداری طبیعی بیشتر خواهد بود. علاوه بر این، مهارت جراح، کیفیت جراحی میکروسکوپی، سلامت بیضه‌ها، کیفیت اسپرم و سن و وضعیت باروری همسر نیز نقش مهمی در نتیجه نهایی دارند. در بسیاری از موارد، بازگشت اسپرم به مایع منی با موفقیت انجام می‌شود، اما این موضوع همیشه به معنای بارداری قطعی نیست. برخی زوج‌ها طی چند ماه و برخی دیگر طی یک تا دو سال پس از جراحی موفق به بارداری می‌شوند. انجام آزمایش اسپرم پس از عمل و پیگیری منظم با پزشک، نقش مهمی در ارزیابی موفقیت جراحی و برنامه‌ریزی برای فرزندآوری دارد.

عوارض و خطرهای احتمالی عمل وازکتومی

از آنجا که عمل جراحی برگشت وازکتومی (vasovasostomy) کمی پیچیده تر از خود عمل وازکتومی بوده؛ بنابراین در صورت عدم تجربه و مهارت جراح ارولوژ ممکن است که فرد بیمار بعد از انجام عمل جراحی با عوارض جانبی متعددی روبرو شوند که در قسمت زیر ما به چند مورد از آنها اشاره کرده ایم:

• عفونت در ناحیه اطراف محل برش و یا بروز نشانه های مختلف از قبیل تب و لرز؛ ورم، قرمزی، التهاب
• بروز عارضه ای نادر چون هماتوم که ناشی از پارگی رگ های کوچک اسکروتوم و لخته شدن خون بوده

نکته: هر یک از عوارض نامبرده شده در این بخش ممکن است که در چند روز نخست بعد از عمل جراحی طبیعی باشد و به تدریج از بین برود اما در صورت ادامه دار شدن این ماجرا باید در اسرع وقت مشکل خود را با متخصص کلیه و دکتر اورولوژ در میان گذشته و برای درمان آن اقدام شود.

اقدامات مراقبتی بعد از عمل بازگشت وازکتومی

از جمله اقدامات و نکات قابل توجه که هر یک از اشخاص بعد از انجام عمل جراحی برگشت وازکتومی باید برای بهبود هر چه سریعتر خود به آن توجه کنند؛ مواردی از استراحت و عدم تحرک به مدت 6 تا 8 ساعت بعد از انجام عمل و استفاده از کیسه یخ برای کاهش تورم و درد ناحیه برش داده شده است. بهتر است که بدانید در یک تا دو روز اول جای هیچگونه نگرانی برای ترشحات خون ‌آلود و کم در محل برش وجود ندارد و بنابر توصیه و تجویز پزشک متخصص ارولوژی ممکن است که بیمار برای طی کردن پروسه درمان خود به طور متوسط به مصرف 6 قرص مسکن روی بیاورد. انجام فعالیت‌ های سبک نظیر پیاده‌ روی و کار پشت میز نشینی نیز تقریبا 3 روز بعد از عمل برای شخص میسر بوده اما با توجه به نوع مشکل خود و شدت عمل جراحی بهتر است که تا 2 تا 3 هفته از انجام هر گونه فعالیت‌ های سنگین بدنی و ورزشی پرهیز شود.

هزینه عمل برگشت وازکتومی چقدر است؟

هزینه عمل برگشت وازکتومی به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان مبلغ ثابتی برای آن تعیین کرد. مهم‌ترین عوامل مؤثر شامل تجربه و مهارت جراح، نوع مرکز درمانی، شهر محل انجام جراحی، روش مورد استفاده، نیاز به تجهیزات میکروسکوپی پیشرفته و هزینه‌های جانبی مانند آزمایش‌ها، ویزیت‌های قبل و بعد از عمل و داروها هستند. در برخی موارد، اگر حین جراحی مشخص شود که علاوه بر اتصال مجاری، به روش‌های پیچیده‌تری نیاز است، هزینه نهایی نیز افزایش خواهد یافت. همچنین پوشش بیمه برای این عمل در بسیاری از موارد محدود است، زیرا معمولاً یک جراحی انتخابی محسوب می‌شود. به همین دلیل، بهتر است پیش از انجام عمل، از مرکز درمانی یا پزشک معالج درباره جزئیات هزینه‌ها، خدمات ارائه‌شده و شرایط پرداخت استعلام بگیرید تا بتوانید با آگاهی کامل برنامه‌ریزی مالی مناسبی داشته باشید.