غده پروستات یکی از غدد مهم مردان می باشد که در فرآیند تولید مثل به سایر اعضای بدن کمک می کند. اندازه و حجم غده پروستات با توجه به سالم و جوان بودن فرد متغیر است به طور تقریبی به اندازه ی یک گردوی متوسط می باشد و وزن تقریبی آن در افراد جوان که دارای سلامت جسمی هستند تقریبا 0.75 اونس می باشد. محل قرارگیری غده پروستات داخل شکم فرد قرار دارد و محل دقیق قرارگیری آن مقابل راست روده است و به وسیله ی مثانه و آلت تناسلی احاطه شده است.
ویژگی های حجم و اندازه غده پروستات سالم
ابعاد پروستات سالم در حدود 3*3*5 سانتیمتر است و حجم تقریبی یک پروستات طبیعی با عملکرد مناسب حدودا 25 میلی لیتر است غده پروستات به بخش های مختلفی تقسیم می شود که شامل: استرومای فیبرو ماسکولار قدامی، ناحیه ی بینابینی، ناحیه ی مرکزی، ناحیه پیش میزراهی و ناحیه ی محیطی می باشد. بر طبق تحقیقات دکتر اورولوژیست انواع سرطان در ناحیه محیطی پروستات بیشتر می باشد و سرطان های ناحیه ی بینابینی و مرکزی به طور معمول نادر هستند. تومورهای سرطانی عموما در قسمت های عصبی و عروقی غده پروستات شکل می گیرند.
اندازه پروستات کاملا مشخص است و به اندازه ی یک توپ گلف است اما پروستات با افزایش سن بزرگ می شود و بزرگ شدن پروستات موجب مسدود شدن مسیر ادرار خواهد شد. در صورت مواجه با این مشکل هر چه سریعتر باید به دکتر اورولوژ مراجعه کرد. براساس محاسباتی که متخصص اورولوژی بر روی حجم و اندازه پروستات صورت داده است. غده پروستات در یک فرد بالغ که هیچ مشکلی در زمینه پروستات ندارد و از سلامت بدنی برخوردار است حجمی بین 20 تا 25 میلی گرم است و ابعاد آن حدود 4 سانتی متر در عرض ، 3 سانتی متر در ارتفاع و 2 سانتی متر ضخامت دارد.
برای محاسبه حجم و اندازه غده پروستات از چه روشی استفاده می شود؟
یک اورولوژ برای محاسبه ی اندازه پروستات از سه روش استفاده می کند که عبارتند از:
- یکی از روش های سنتی معاینه با استفاده از انگشت می باشد که با لمس مسیر مقعد و راست روده اندازه گیری می شود.
- سونوگرافی از شکم که به وسیله ی آن می توان اندازه پروستات را به طور دقیق اندازه گیری کرد.
- سونوگرافی ترانس رکتال یکی از دقیق ترین روش های اندازه گیری پروستات می باشد.
- اندازه پروستات از طریق فرمول حاصل ضرب ارتفاع، عرض، طول در عدد 0.523 محاسبه می شود.
- اندازه طبیعی پروستات تا حدود سن 40 سالگی ثابت می باشد. اندازه پروستات در تصویر برداری MRI کاملا مشخص می باشد. به طور معمول با افزایش سن حجم پروستات افزایش پیدا خواهد کرد. در زمانی که بر طبق آزمایشات حجم پروستات بیش از 30 متر مکعب نشان داده شود باید سریعا معالجات خود را نزد یک ارولوژ پیگیری کنید.
روش های محاسبه حجم پروستات در آزمایش خون و سونوگرافی چه تفاوت هایی دارند؟
روش های محاسبه حجم پروستات در آزمایش خون و سونوگرافی از نظر دقت و فرآیند محاسبه تفاوت های زیادی دارند. در سونوگرافی ، حجم پروستات با اندازه گیری ابعاد طول ، عرض و ارتفاع پروستات انجام می شود و از فرمول بیضی برای محاسبه استفاده می شود. این روش به پزشک این امکان را می دهد که شکل و اندازه پروستات را به طور مستقیم مشاهده کرده و حجم آن را محاسبه کند. سونوگرافی یکی از دقیق ترین روش ها برای اندازه گیری حجم پروستات است و به ویژه در بررسی بزرگ شدگی پروستات یا بیماری های دیگر مفید است.
در مقابل ، آزمایش خون به طور مستقیم حجم پروستات را اندازه گیری نمی کند ، بلکه از شاخص های بیوشیمیایی مانند سطح آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) استفاده می کند. سطح بالای PSA در خون می تواند نشان دهنده مشکلات پروستات مانند التهاب یا سرطان باشد. این آزمایش برای تشخیص اولیه مشکلات پروستات کاربرد دارد ، اما به طور دقیق حجم پروستات را مشخص نمی کند. در نتیجه، سونوگرافی برای اندازه گیری حجم پروستات دقیق تر است ، در حالی که آزمایش خون به شناسایی اختلالات پروستات کمک می کند و نیاز به پیگیری های بیشتر دارد.
چه عواملی سبب بزرگ شدن پروستات می شود؟
همان طور که گفته شد مردان با افزایش سن به طور طبیعی دچار بزرگی پروستات خواهند شد که به آن هیپرپلازی خوش خیم گفته می شود. بزرگی پروستات هیچ ارتباطی با سرطان ندارد و نباید از این مورد نگران باشید. وظیفه غده پروستات در ارگان های بدن تولید مایع اسپرم می باشد که همراه با مایع منی از مجرای ادرار خارج می شود. بخش زیادی از پروستات در قسمت میزراه قرار گرفته است. میزراه مسیری است که مایع منی و مایع اسپرم حاصل از پروستات به همراه ادرار از این ناحیه خارج می شود. هنوز دلیل مشخصی برای بزرگ شدن پروستات موجود نمی باشد و دلایل زیادی برای بزرگ شدن پروستات عنوان می شود برخی از این دلایل عبارتند از: افزایش سن، برخی تغییراتی که ممکن است در بیضه ها رخ دهد، افزایش یا کاهش سطح تستوسترون و غیره. اشخاصی که بنا به هر دلیلی بیضه های خود را تخلیه کردند به بزرگی خوش خیم پروستات مبتلا نمی شوند. گاهی اوقات متخصص کلیه برای کاهش حجم پروستات توصیه می کند که فرد بیضه های خود را تخلیه کند. زمانی که بیضه ها تخلیه شوند پروستات به تدریج کوچک می شود.
نحوه محاسبه حجم پروستات با استفاده از سونوگرافی چگونه است؟
برای محاسبه حجم پروستات با استفاده از سونوگرافی ، ابتدا اندازه گیری های اصلی پروستات انجام می شود. این اندازه گیری ها شامل طول (L) ، عرض (W) و ارتفاع (H) پروستات است که به طور معمول با استفاده از سونوگرافی ترانس راکتیال یا سونوگرافی شکمی انجام می شود. سپس از فرمول هندسی بیضی برای محاسبه حجم استفاده می شود:
حجم پروستات = (طول × عرض × ارتفاع) × ۰٫۵ این فرمول فرض می کند که پروستات به شکل بیضی است که البته ممکن است در برخی موارد تفاوت هایی در شکل آن وجود داشته باشد ، اما این روش برای بیشتر بیماران دقت مناسبی دارد. برای دقت بیشتر ، سونوگرافی های سه بعدی هم می توانند حجم پروستات را با جزئیات دقیق تری محاسبه کنند. همچنین ، اندازه گیری حجم پروستات به پزشک کمک می کند تا وضعیت های مختلفی مانند بزرگ شدگی خوش خیم پروستات (BPH) یا مشکلات سرطانی را شناسایی کند. در نهایت ، محاسبه دقیق حجم پروستات به برنامه ریزی درمانی صحیح و پیگیری های آینده کمک می کند.
بیماری های مربوط به پروستات
- علاوه بر بزرگی پروستات ممکن است پروستات دچار مشکلات دیگری نیز شود که عبارتند از:
- عفونت پروستات که به آن پروستاتیت گفته می شود.
- سرطان پروستات که به علت به وجود آمدن تومورهای بدخیم در پروستات به وجود می آید.
- پروستاتیت عموما در بین مردان 30 تا 50 سال اتفاق می افتد. از آن جایی که پروستات در بین آلت تناسلی و مجاری ادراری قرار دارد و قسمتی از پروستات در میزراه قرار گرفته است اگر عفونتی در هریک از قسمت های مجاری ادرار وجود داشته باشد به احتمال زیاد پروستات را نیز درگیر عفونت خواهد کرد.
بیماری آدنوما (هایپرپلازی)
آدنوما در واقع همان بزرگی خوش خیم پروستات می باشد که با علائمی مربوط به مجاری ادرار خودش را نشان می دهد. علائمی نظیر نشت ادرار، تکرر ادرار، اختلال در فعالیت جنسی از نشانه های بزرگ شدن پروستات می باشد. متخصصان اورولوژی معمولا سعی می کنند بیماری هایپرپلازی را با درمان دارویی رفع کنند. معمولا زمانی نیاز به جراحی می باشد که شخص در اثر بزرگی پروستات دچار مشکلات کلیوی، عفونت و… شود. بزرگی پروستات به طور معمول در مردان بالای 80 سال اتفاق می افتد و عموما مشکلی هم برای آنها ایجاد نمی کند.