آزمایش سنگ کلیه یکی از بخش های مهم بررسی علت درد پهلو، وجود خون در ادرار یا سابقه تشکیل سنگ است. البته یک آزمایش به تنهایی همیشه نمی تواند وجود، اندازه یا محل سنگ کلیه را مشخص کند. پزشک معمولا با توجه به علائم، معاینه و سابقه پزشکی، آزمایش ادرار، آزمایش خون و در صورت نیاز تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی تی اسکن را درخواست می کند. آزمایش ادرار می تواند وجود خون، کریستال های معدنی و نشانه های عفونت را مشخص کند و آزمایش خون نیز به بررسی عملکرد کلیه و برخی عوامل مرتبط با تشکیل سنگ کمک می کند. بنابراین اگر درد کلیه دارید، بهتر است به جای انجام خودسرانه چند آزمایش، ابتدا علت درد توسط پزشک مشخص شود. انتخاب روش تشخیصی مناسب باعث می شود درمان نیز بر اساس اندازه، محل و نوع احتمالی سنگ برنامه ریزی شود.
آزمایش سنگ کلیه توسط چه پزشکی تجویز میشود؟
برای بررسی سنگ کلیه معمولا اورولوژیست یا متخصص سنگ کلیه مناسب ترین پزشک برای ارزیابی و تجویز آزمایش های لازم است. اورولوژیست بر بیماری های کلیه، حالب، مثانه و سایر بخش های دستگاه ادراری تسلط دارد و بر اساس علائمی مانند درد پهلو، سوزش ادرار، خون در ادرار یا سابقه سنگ، ممکن است آزمایش ادرار، آزمایش خون، سونوگرافی یا سی تی اسکن را درخواست کند. اگر به دنبال بررسی دقیق علت درد یا سنگ کلیه هستید، اورولوژی دکتر داریوش محمدی نیز می تواند بر اساس علائم و شرایط شما، آزمایش های مورد نیاز را مشخص کند. نکته مهم این است که نوع آزمایش برای همه بیماران یکسان نیست و نتیجه معاینه و شرح حال در انتخاب روش تشخیصی نقش دارد. آزمایش های ادرار و خون علاوه بر کمک به تشخیص، می توانند اطلاعاتی درباره عوامل تشکیل سنگ و احتمال عفونت ارائه دهند. بنابراین بهتر است آزمایش ها بر اساس نظر پزشک و متناسب با شرایط هر بیمار انجام شوند.
چند روز بعد از درد کلیه آزمایش بدهیم؟
اگر درد شدید و ناگهانی پهلو یا شکم به علت احتمالی سنگ کلیه ایجاد شده است، لازم نیست چند روز صبر کنید تا آزمایش سنگ کلیه انجام دهید. بهتر است در همان زمان شروع علائم یا پس از ارزیابی اولیه پزشک، برای تشخیص اقدام شود. در زمان درد، آزمایش ادرار می تواند به شناسایی خون، کریستال ها یا نشانه های عفونت کمک کند و تصویربرداری نیز در صورت نیاز محل و اندازه سنگ را مشخص می کند. اگر درد برطرف شده باشد، باز هم در صورت تکرار درد، مشاهده خون در ادرار، تب، لرز، سوزش ادرار یا سابقه سنگ، بررسی پزشکی را به تعویق نیندازید. فاصله زمانی مناسب برای آزمایش به علائم و هدف بررسی بستگی دارد و نمی توان برای همه افراد یک زمان ثابت تعیین کرد. به ویژه تب همراه با درد پهلو می تواند نشانه عفونت جدی در مسیر ادراری باشد و نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارد.
برای تشخیص سنگ کلیه چه آزمایشی باید انجام داد؟
برای تشخیص سنگ کلیه معمولا ترکیبی از آزمایش های آزمایشگاهی و روش های تصویربرداری استفاده می شود. انتخاب آزمایش به شدت علائم، سابقه بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.
- آزمایش کامل ادرار : می تواند با آزمایش سنگ کلیه کامل ادرار وجود خون در ادرار، برخی کریستال های معدنی، گلبول های سفید و نشانه های عفونت ادراری را مشخص کند. بنابراین آزمایش ادرار به تنهایی معمولا برای تعیین اندازه و محل سنگ کافی نیست.
- آزمایش خون : برای بررسی عملکرد کلیه و اندازه گیری برخی مواد معدنی و عوامل مرتبط با تشکیل سنگ استفاده می شود. این آزمایش می تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت کلیه و برخی عوامل زمینه ای ایجاد سنگ در اختیار پزشک قرار دهد.
- آزمایش ادرار 24 ساعته : بیشتر برای افرادی کاربرد دارد که سنگ های مکرر دارند یا لازم است علت تشکیل سنگ مشخص شود. در این آزمایش میزان موادی مانند کلسیم، اگزالات، اسید اوریک و سیترات در ادرار بررسی می شود و نتایج آن می تواند برای پیشگیری از سنگ کلیه تشکیل مجدد سنگ مفید باشد.
- سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری : روشی بدون اشعه است که می تواند وجود برخی سنگ ها و همچنین انسداد یا اتساع سیستم ادراری را بررسی کند. با این حال، توانایی سونوگرافی برای مشاهده همه سنگ ها یکسان نیست.
- سی تی اسکن : زمانی که تشخیص دقیق تر لازم باشد، سی تی اسکن می تواند محل و اندازه سنگ و وجود انسداد را مشخص کند. انتخاب این روش به شرایط بیمار و تشخیص پزشک بستگی دارد.
آیا بدون سونوگرافی میتوان سنگ کلیه را تشخیص داد؟
بله، تشخیص سنگ کلیه بدون آزمایش سنگ کلیه همیشه به سونوگرافی وابسته نیست. پزشک می تواند بر اساس علائم، معاینه، آزمایش ادرار و خون و در صورت نیاز روش های تصویربرداری دیگر، روند تشخیص را انجام دهد. آزمایش ادرار ممکن است وجود خون یا کریستال های مرتبط با سنگ و همچنین عفونت ادراری را نشان دهد، اما معمولا نمی تواند به تنهایی اندازه و محل دقیق سنگ را مشخص کند. در صورت نیاز، سی تی اسکن می تواند سنگ های دستگاه ادراری، اندازه و محل آنها و همچنین انسداد احتمالی را با دقت مناسبی نشان دهد. بنابراین اگر انجام سونوگرافی امکان پذیر نباشد یا نتیجه آن برای تشخیص کافی نباشد، پزشک می تواند روش دیگری را انتخاب کند. انتخاب بین سونوگرافی، سی تی اسکن و سایر بررسی ها باید بر اساس شرایط فردی بیمار انجام شود و بهتر است از انجام تصویربرداری های غیرضروری به صورت خودسرانه پرهیز شود.
آیا سنگ کلیه در آزمایش ادرار دیده میشود؟
سنگ کلیه معمولا به شکل مستقیم در آزمایش سنگ کلیه معمول ادرار دیده نمی شود؛ یعنی آزمایش ادرار جایگزین تصویربرداری برای مشخص کردن اندازه و محل سنگ نیست. با این حال، آزمایش ادرار می تواند سرنخ های مهمی درباره وجود سنگ یا عوامل مرتبط با تشکیل آن ارائه دهد. برای مثال، وجود خون در ادرار، برخی کریستال های معدنی یا تغییرات خاص در ترکیبات ادرار ممکن است با سنگ کلیه مرتبط باشد. همچنین وجود گلبول سفید یا باکتری در ادرار می تواند احتمال عفونت ادراری را مطرح کند. در افرادی که سنگ های مکرر دارند، آزمایش ادرار 24 ساعته نیز می تواند میزان مواد تشکیل دهنده سنگ را بررسی کند و به پیدا کردن علت تشکیل مجدد سنگ کمک کند. بنابراین اگر هدف، اثبات وجود و تعیین محل یا اندازه سنگ باشد، معمولا آزمایش ادرار در کنار روش های تصویربرداری تفسیر می شود، نه به تنهایی. در صورت وجود درد شدید، تب، لرز یا کاهش حجم ادرار، ارزیابی پزشکی باید بدون تاخیر انجام شود.